İşin Dışında Bir Benlik İnşa Etmek

Tek cümleyle: Değerin duygusu tamamen role yatırılmışsa, o rolü, ya da sahip olduğun versiyonunu, kaybetmek, değerinin kendisini kaybetmek gibi okunur.

Diğer adları / ilgili terimler: Örgütsel özdeşleşme, mesleki kimlik kilitlenmesi, aşırı özdeşleşme, benlik kavramı onarımı, rol çıkışı, geçici benlikler

Nedir

İş bitti. Sadece onun içinde yaşamış olan parçan bir kıdem tazminatı almadı.

1989’da psikologlar Blake Ashforth ve Fred Mael, insanların kim olduklarını kısmen ait oldukları gruplar aracılığıyla tanımladıklarını ve bir işverenin bunun için mevcut en güçlü gruplardan biri olduğunu savundu; bu sürece örgütsel özdeşleşme adını verdiler. Çoğu insan için bu sağlıklıdır: işle gurur, aidiyet duygusu, sürekli denetim gerektirmeyen bir motivasyon. Sorun, özdeşleşme kısmi değil de tam olduğunda başlar; iş, “ben kimim” sorusuna verilen birkaç cevaptan biri olmaktan çıkıp tek cevap haline geldiğinde. Psikolog Raymond Garrett-Peters, işten çıkarılmış yöneticileri ve profesyonelleri inceledi ve bu grup için iş kaybının iki ayrı nedenden dolayı stresli olduğunu buldu: ekonomik zorlanma ve bunun “değerli kimlikler ve benlik kavramları” üzerindeki doğrudan hasarı. Kendini birincil olarak mesleki bir rol aracılığıyla tanımlamış biri için bunu kaybetmek, ya da onun toksik ve tanınmaz hale gelmesi, bir kariyer aksaklığından çok, belirli, gerçek bir yas biçimi gibi işler.

Zaman içinde bu pratikte nasıl görünür

İlk haftalar: Tanıtım sorunu. “Peki, ne iş yapıyorsun?” küçük bir ürpermeye yol açar, mesleğini soran bir form elini durdurur. Seni soracak insanlardan kaçınmaya başlarsın, dürüst cevaptan utandığın için değil, ama ardından gelecek cümlede kim olacağını gerçekten bilmediğin için. Bu normaldir, işin dışında hiç benliğin olmadığının kanıtı değil.

1-3. aylar: Asıl yeniden inşanın düşünceli olmaktan çok aktif olması gereken yer burasıdır. Bu işten önce var olan ya da onun dışında duran kimlik portföyüne, ebeveyn, arkadaş, komşu, o haftalık ligde oynayan kişi, bilinçli saatler ayrılır ve bir ya da iki küçük deneysel kimlik, gerçek, düşük riskli bir eylemle test edilir: bir ders, bir gönüllülük rolü, küçük bir yan proje. Burada bilinmeye değer asıl bulgu, kimliğin önce harekete geçilerek sonra bilinerek yeniden inşa edildiğidir, tam biçimlenmiş bir benlik ortaya çıkana kadar iç gözlem yaparak değil. Bir şeyi yapmadan önce ona benzer hissetmeyi beklemek, sırayı tersine çevirir.

3-9. aylar: Bu deneylerden bir ya da ikisi kök salmaya başlar, mükemmelliğe kadar planlandıkları için değil, denendikleri için. İş, aynı alanda ya da farklı bir alanda ne gelirse gelsin, evin tamamı olmaktan çıkıp evdeki tek bir odaya küçülür.

Adlandırılmış aksaklık: Bir ağ kurma etkinliği ya da eski bir meslektaşın şimdi ne yaptığına dair gündelik bir sorusu, eski kaynaşmayı bir günlüğüne yeniden tetikler, tamamen unvan ve işveren cinsinden cevap verme refleksini. Fark edilmeye değer olan şey ürpermenin olması değil, bir öncekinden daha kısa sürmesidir. O kısalma asıl ilerlemedir, hiç ürperme olmaması değil.

Çözülüş anı: Bir formu doldururken meslek satırı sadece bir satırdır, bir referandum değil. Kim olduğu sorulduğunda kişi bir liste ile cevap verir, koç, bahçıvan, veri analisti, aklına hangi sırayla gelirse, plansızca, ve bunun doğru olduğu ortaya çıkar. On beş yıl boyunca kendini unvanla tanıtmış biri, bir barbekü partisinde kendini “çocuğumun takımına koçluk yapıyorum, bir bahçeyi yeniden inşa ediyorum ve veri işleri yapıyorum” diye tam da bu sırayla cevap verirken bulur ve cümleyi hiç prova etmeden doğru bulur.

Neden oluyor

Ashforth ve Mael’in örgütsel özdeşleşmesi, bir işin neden en başta kimlik için taşıyıcı hale gelebileceğini açıklıyor; Garrett-Peters’ın işten çıkarılmış yöneticiler üzerine araştırması, o yükü tek başına taşırken ortaya çıkan gerçek hasarı belgeliyor. İki ek çalışma, yeniden inşanın neden belirli bir şekli ve belirli bir başlangıç hamlesi olduğunu açıklıyor.

Sosyolog Helen Rose Fuchs Ebaugh’ın Becoming an Ex: The Process of Role Exit (1988, University of Chicago Press) kitabı, büyük toplumsal rollerden ayrılan insanlara ne olduğunu inceliyor ve “rol artığı” adını verdiği bir kalıbı adlandırıyor: eski bir kimliğin kalıntılarının, kelime dağarcığı ve refleksleri dahil, rolün kendisi bittikten çok sonra bile konuşmada ve davranışta yüzeye çıkmaya devam etmesi. Bu, eski unvanın yeni bir tanışmada davetsiz yüzeye çıkmasının ya da bir formda hissedilen ürpermenin mekanizmasıdır; bu bir artıktır, çıkışın gerçekleşmediğinin işareti değil.

Örgüt bilimci Herminia Ibarra’nın Working Identity (2003, Harvard Business School Press) kitabı, yeniden inşanın kendisi için mekanizmayı sağlıyor. Kariyer geçişleri üzerine araştırması, insanların başarılı yeni mesleki kimlikleri, tam biçimlenmiş yeni bir kimlik netleşene kadar bekleyen iç gözlemle değil, küçük, gerçek deneylerle, düşük riskli eylemde denenen “geçici benlikler” ile inşa ettiğini buldu. Bu, “işin dışında kim olduğunu keşfet” gibi belirsiz tavsiyeyi somut bir şeye yükseltiyor: dersi dene, gönüllülük vardiyasını al, küçük projeye başla ve kimliğin eylemi izlemesine, önüne geçmesine değil, izin ver.

İşin dışında bir benlik nasıl inşa edilir

1. Varsayılan olarak kullandığın cümle yapısını fark et: “Ben bir [unvan]’ım” kimlik ve rolü kaynaştırırken, “[unvan] işi yapıyorum” onları ayrılabilir tutar. İkincisi bir iş kaybından sağlam çıkar.
2. Bu işten önce var olan ya da onun dışında duran rolleri ve kimlikleri adlandır, ve yara tazeyken, uygun olduğunda değil, bilinçli olarak onlarda gerçek zaman geçir.
3. Bir ya da iki küçük, gerçek deney seç, bir ders, bir gönüllülük rolü, bir yan proje, ve onları gerçekten yap. Ibarra’nın araştırması burada kimliğin eylemi izlediğini, tersini değil, açıkça belirtiyor.
4. Eski kelime dağarcığının ve reflekslerin, unvanın, eski işveren cinsinden cevap verme içgüdüsünün, bir süre yüzeye çıkmaya devam etmesini bekle. Ebaugh’ın rol artığı kavramı, bunu herhangi bir büyük rolden çıkışın normal, iyi belgelenmiş bir parçası olarak adlandırıyor, ilerleyememe değil.
5. Bir ağ kurma etkinliği ya da eski bir meslektaşın sorusu eski kaynaşmayı tetiklediğinde, ürpermenin olup olmadığına değil süresine dikkat et. Her seferinde daha kısa bir ürperme, ilerlemenin asıl ölçütüdür.
6. Kendinin başka versiyonlarını hiç keşfedip etmediğini, ya da bu mesleki kimliği erken benimseyip alternatifleri hiç denemediğini dürüstçe sor. İkincisiyse, bu istenmeyen kriz aynı zamanda onsuz kim olduğunu bulmak için ilk gerçek fırsattır.

Çapraz bağlantılar: Sonrasının İlk Doksan Günü, bu çalışmanın tipik olarak başladığı pencere; Sahip Olman Gereken Kariyerin Yasını Tutmak, bu yeniden inşanın altında işlenen kayıp; Büyümek Zorunlu Değil ve Öz-Şefkat, Özsaygıyı Yener, komşu bir zemini kapsıyor; İK Gerçeğini Bil + Ne Zaman Çıkılır, bunun çoğu zaman izlediği pratik çıkış bağlamını kapsıyor.

Kaynaklar:

• Ashforth, B. E., & Mael, F. (1989). “Social Identity Theory and the Organization.” Academy of Management Review, 14(1), 20-39, örgütsel özdeşleşmeyi tanımlayan temel makale.
• Garrett-Peters, R. (2009). “If I Don’t Have to Work Anymore, Who Am I?”: Job Loss and Collaborative Self-Concept Repair. Journal of Contemporary Ethnography, 38(5), işten çıkarılmış yöneticiler ve profesyoneller üzerine, iş kaybını kimlik ve benlik kavramına verilen hasar olarak belgeleyen ve beş gerçek benlik kavramı onarım stratejisi sunan çalışma.
• Ebaugh, H. R. F. (1988). Becoming an Ex: The Process of Role Exit. University of Chicago Press, rol çıkışı üzerine sosyolojik çalışma ve eski bir rolün kelime dağarcığı ile reflekslerinin yüzeye çıkmaya devam etme eğilimi olan “rol artığı” kavramı.
• Ibarra, H. (2003). Working Identity: Unconventional Strategies for Reinventing Your Career. Harvard Business School Press, kimlik geçişlerinin yalnızca iç gözlemle değil küçük gerçek deneylerle, “geçici benlikler” ile başarıya ulaştığını bulan araştırma.
• James Marcia’s Theory of Identity Development, Social Sci LibreTexts, alternatifleri hiç keşfetmeden bir kimliğe bağlanma olan kimlik kilitlenmesine erişilebilir genel bakış.

Etiket notu: Bu giriş, hakemli örgütsel psikolojiyi (Ashforth ve Mael, Garrett-Peters) iki yerleşik sosyoloji ve yönetim araştırması kitabıyla (Ebaugh, Ibarra) birleştiriyor, hepsi kendi alanlarında yaygın olarak atıf alıyor. Kimlik kilitlenmesi referansı, birincil bir akademik kaynaktan çok erişilebilir bir ikincil genel bakıştır.