Sahip Olman Gereken Kariyerin Yasını Tutmak

Tek cümleyle: Toksik bir iş yeri yüzünden kaybettiğin yıllar, takım, gidişat, mesleki kimlik gerçek bir kayıptır, ve kimse bunun için bir cenaze töreni düzenlemez.

Diğer adları / ilgili terimler: Onaylanmamış yas (Kenneth Doka), belirsiz kayıp (Pauline Boss), İkili Süreç Modeli (Stroebe & Schut), kariyer yası

Nedir

Sahip olman gereken iş için kimse çiçek göndermez.

Psikolog Kenneth Doka, 1989’da, ilişkinin ya da kaybın kendisinin kültürel olarak tanınan, yası tutulmaya değer bir şeyin şekline uymadığı için açıkça kabul edilmeyen, toplumsal olarak onaylanmayan ya da desteklenmeyen yası tarif etmek için “onaylanmamış yas” kavramını ortaya attı. Toksik bir patron ya da bir mobbing koalisyonu tarafından raydan çıkarılmış bir kariyer buna tam olarak uyuyor: kredi hırsızlığından sonra başkasına giden terfi için cenaze yok, bir çalışma mirası inşa etmek yerine bir manipülatörü yönetmekle geçen beş yıl için taziye kartı yok, sessizce gerçekleşmeyi bırakan mesleki hayatının o versiyonu için hiçbir tören yok. Onaylanmamış yası bu kadar kalıcı yapan şeyin bir kısmı, yasın genelde ilerlemek için tanıklığa ihtiyaç duyması, başka birinin gerçek bir şeyin kaybedildiğini kabul etmesi, ve bu tür bir kaybın yapısal olarak hiç bu tanıklığı almaması. Aile bilimci Pauline Boss’un ilgili kavramı belirsiz kayıp, bunun işlemesinin neden bu kadar zor olduğunun diğer yarısını ekliyor: onun çerçevesi, iş kaybını açıkça hiçbir net çözümü, doğrulanmış bir bitişi, defterin kapatılacağı hiçbir şeyi olmayan kayıplar arasında sayıyor, bu da bir kariyerin bir anda bitmek yerine, çoğu zaman kendi adıyla hiç anılmayan bir yapıcı fesih yoluyla, yavaş yavaş aşınmasını izlemenin tam da dokusu.

Zaman içinde bu pratikte nasıl görünür

Bu madde haftalar değil, aylar ve yıllar içinde işliyor, ve düz bir çizgide ilerlemiyor.

İlk aylar: Sabahın ikisinde karşı olgusal hesaplar. O iki yıl inşa etmek yerine hayatta kalmaya harcanmasaydı şimdi nerede olurdun. Eski bir meslektaşın terfisi LinkedIn’de karşına çıkıyor ve dalga hiç uyarı vermeden çarpıyor. Bunun etrafında planlanacak bir cenaze yok, bu yüzden ne zaman geleceği belli değil.

Salınım, ve bu maddenin kilit araştırma noktası: Yas araştırmacıları Margaret Stroebe ve Henk Schut’un İkili Süreç Modeli, sağlıklı yas tutmayı bir aşamalar merdiveni olarak değil, kayıp-yönelimi (kaybı doğrudan hissetmek ve işlemek) ile onarım-yönelimi (nasılsa yaşanması gereken yeni hayatı inşa etmek ve onunla ilişki kurmak) arasındaki bir salınım olarak tarif ediyor. Bu ikisi arasında geçiş yapmak sağlıklı kalıp, gerileme ya da kaçınma değil. Gerçek bir enerjiyle iş aramakla geçen bir gün ile olanları tekrar tekrar zihinde canlandırıp duvara bakarak geçen bir gün, ikisi de bunu doğru yapmak sayılıyor. Yorucu olan kısım, salınımın kendisinin süreç olduğunu kimsenin sana söylememesi, bu yüzden kayba doğru her geri sallanma, aslında model tarif edildiği gibi işlerken, gerilediğinin bir kanıtı gibi hissettirebiliyor.

Adı konmuş bir gerileme: Belirli bir tetikleyici, eski bir takım arkadaşının unvan değişikliği, eskiden katıldığın bir sektör konferansı, ayrıldığın günün yıl dönümü, beklediğinden daha sert vuruyor, bazen bir yıl ya da daha fazla sonra. Bu, önceki yas tutmanın işe yaramadığının bir işareti değil. Belirsiz kayıplar sabit bir takvimde çözülmüyor, ve yeniden yüzeye çıkan bir dalga, normal bir yeniden ziyaret, yeniden başlangıç değil.

6-12. aylar ve sonrası: Hayal edilen alternatif kariyer, toksik sapma olmasaydı gelişecek olan o kariyer, giderek çözünürlüğünü ve ayrıntısını kaybediyor. Onu hâlâ çağırabiliyorsun, ama daha bulanık, geri yürüyebileceğin bir yer olmaktan çok eski bir fotoğrafa benziyor. Bu arada şimdi inşa ettiğin gerçek gidişat, alternatifin kaybettiği ayrıntıyı kazanıyor. Yıl dönümleri hâlâ acıtıyor, ama kısaca.

Çözülüş anı: Gelen bir dalgayı gerçek zamanlı olarak fark ediyor ve günler yerine dakikalar içinde geçmesine izin veriyorsun. Aynı nefeste, şimdi yürüttüğün planın alınan gelecekten miras kalmadığını, bilinçli olarak senin tarafından yazıldığını fark ediyorsun. İki yıl sonra, eski bir takım arkadaşının haberiyle hâlâ bir kayıp nabzı gelebiliyor, tek bir nefeste eski yasın ziyareti olarak adlandırılıyor, sonra kayıp kariyerin baştan hiç içermeyeceği bir şey üzerinde çalışmaya geri dönüyorsun.

Bu neden oluyor

Onaylanmamış yas, özellikle hiç tanıklık görmediği için sürüyor. Başkalarının görüp onaylayabildiği yasın işlemeye giden doğal bir yolu var; başkasına “gerçek” bir kayıp gibi görünmediği için gizlenmesi ya da küçümsenmesi gereken yas, gidecek hiçbir yeri olmadan dönüp duruyor. Bunu yüksek sesle adlandırmak, yas kelimesini kullanmak, onaylamamanın esirgediği şeyin kendisinin bir parçası.

Belirsiz kayıp, kapanışsızlığın o özel, çıldırtıcı dokusunu açıklıyor: Boss’un çerçevesi, hiçbir zaman net, doğrulanmış bir bitiş almayan kayıplar için kurulmuş, ve onun Donna Carnes ile yaptığı sonraki araştırma, kapanışın kendisinin bu durumlar için büyük ölçüde bir mit olduğunu, onu kovalamanın aslında ilerlemeyi sağlamak yerine geciktirebileceğini savunuyor.

İkili Süreç Modeli, bunun neden popüler “beş aşama” imgesinin öngördüğü gibi ilerlemediğini, ve bunu beklemenin insanlara neden sık sık kendi iyileşmelerinde başarısız oldukları hissini verdiğini açıklıyor. Stroebe ve Schut’un Death Studies’te yayımlanan 1999 tarihli makalesi, sağlıklı bir şekilde yas tutmanın ilerlemesi için kayıpla yüzleşmenin ve onarım görevlerine yönelerek ondan kaçınmanın, dönüşümlü olarak, ikisinin de olması gerektiğini buldu. Boss’un kendi çalışması, iş kaybını belirsiz kayıplar arasında açıkça sayıyor, bu yüzden yas araştırmasını bir kariyere uygulamak çerçevenin zorlanması değil, çerçevenin tam da kurulduğu şeyi yapması.

Bilinçli olarak nasıl yas tutulur

1. Gerçek kaybı özel olarak adlandır: “kötü bir iş” değil, inşa ettiğin takım, yeniden inşa etmekte olduğun itibar, o rol etrafında planladığın önümüzdeki beş yılın versiyonu.
2. Kendine ya da güvendiğin birine, ölüm ya da tören olmasa bile, bunun yas olduğunu, bu kelimeyi kullanarak, açıkça söyle. Doka’nın çerçevesi var, böylece kelime dağarcığını kendin icat etmek zorunda kalmıyorsun, ve bunu söylemek, bu kaybın esirgendiği tanıklığın bir biçimi.
3. Kaybı hissetmek ile bir sonrakini inşa etmek arasında salınmayı bekle, ve ikisini de iş olarak say. Stroebe ve Schut’un modeli, bu ileri geri hareketin sağlıklı yas tutmanın neye benzediği olduğu konusunda açık, takıldığının ya da kaçındığının bir işareti değil.
4. Bittiğini doğrulayacak bir bitişi beklemekten vazgeç. Boss ve Carnes’in araştırması, ilerlemenin önkoşulu olarak “kapanış” için beklemeye doğrudan karşı çıkıyor.
5. Kaybın geçişlerde yeniden yüzeye çıkmasını bekle, yeni bir işin yıl dönümü, eski bir meslektaşın terfisi, takıldığın için değil, belirsiz kayıpların sabit bir takvimde çözülmediği için.
6. Kaybettiğini, hâlâ inşa edebileceğinden ayır. Ulaşamadığın gidişatın yasını tutmak, buradan itibaren hâlâ mümkün olan, bu sefer senin tarafından yazılan farklı, gerçek bir gidişatı iptal etmez.

Çapraz bağlantılar: Yapıcı Fesih (Constructive Dismissal) ve Kredi Hırsızlığı / Fikir Sahiplenme, bu tür bir kaybın en başta nasıl gerçekleştiğini kapsıyor; Seni Haklı Çıkaracak Kimse Gelmeyecek, başkasının sağlaması gereken bir bitişi beklemeyi reddetmekle yakından ilişkili; İşin Dışında Bir Benlik İnşa Etmek, yukarıda tarif edilen salınımın onarım-yönelimi tarafı; Radikal Kabul ve Büyümek Zorunlu Değil, bu yasın içinde oturduğu daha geniş araziyi kapsıyor.

Kaynaklar:

• Disenfranchised Grief (Kenneth Doka): Overview, The Loss Foundation, Doka’nın 1989 kavramının ve toplumun meşru saymadığı kayıplara, iş kaybı dahil, uygulanışının özeti.
• Ambiguous Loss, About page, Pauline Boss’un belirsiz kaybı tanımlayan ve iş kaybını belgelenmiş örnekleri arasında sayan kendi araştırma merkezi.
• The Myth of Closure, Boss & Carnes (2012), Family Process, kapanışın belirsiz, açık uçlu kayıplar için büyük ölçüde bir mit olduğunu savunan hakemli makale.
• Stroebe, M., & Schut, H. (1999). “The Dual Process Model of Coping with Bereavement: Rationale and Description.” Death Studies, 23(3), 197-224, kayıp-yönelimi ile onarım-yönelimi arasındaki salınımı sağlıklı yas tutma olarak tarif eden klasik makale.

Etiket notu: Bu madde, yerleşik yas-araştırması çerçevelerini, Doka, Boss, ve Stroebe ve Schut’u, benzetme yoluyla kariyer kaybına uyguluyor. Bu uygulama zorlanmış değil, temellendirilmiş: Boss’un belirsiz kayıp üzerine kendi çalışması, iş kaybını açıkça temel örneklerinden biri olarak adlandırıyor, ve onaylanmamış yas tam olarak toplumsal tanınma almayan kayıplar için kurulmuştu, ki bu da tam olarak bunun şekli.