"Ya Sen" Taktiği / Konu Saptırma

Tek cümleyle: Gerçek bir endişe dile getiriyorsun ve konuşma bir şekilde bambaşka bir şeye, çoğu zaman senin yaptığın bir şeye kayıyor.

Diğer adları / ilgili terimler: Whataboutism, kırmızı ringa (red herring) safsatası, konu saptırma, tu quoque, konuyu değiştirme.

Nedir

Endişen, ve bir anda konu değişiyor.

Burada bütün konuşma, meşru bir endişeden ya da eleştiriden, sadece dolaylı olarak ilgili başka bir konuya çekiliyor, çoğu zaman geçmişte yaşanmış bir şikayete ya da orijinal konuşmacının kendisinin de savunmasız olduğu bir şeye. Asıl mesele hiçbir zaman gerçekten ele alınmıyor. Bu, iyi belgelenmiş iki kavramı birleştiriyor. Whataboutism, gerçek ve izlenebilir bir tarihi olan retorik bir strateji: bir suçlamayı, başka bir yerdeki alakasız bir yanlışa işaret ederek savuşturmayı anlatıyor, Sovyet dönemi eleştiri cevaplarıyla ilişkilendirilen bir hamle, ve şimdi hem siyasette hem kişilerarası çatışmalarda bu savuşturma kalıbı için genel bir terim olarak kullanılıyor. Kırmızı ringa (red herring) safsatası ise eleştirel düşünme ve retorik literatüründeki klasik, resmi olmayan bir mantık hatası: masadaki asıl argümandan dikkati saptırmak için alakasız bir konu getirmek, bu da tamamen farklı, ilgisiz bir konu hakkında bir sonuca varılmasına yol açıyor.

Bunun işlemesini sağlayan mekanizma istem dışıdır: kişiye özel suçlamalar dikkati otomatik olarak yakalar, ve birini cevapsız bırakmak tehlikeli hissettirir, bu yüzden konuyu gerçekte değiştiren şey yüzleşenin kendi kendini koruma içgüdüsüdür, savuşturucu değil. Yüksek sesle adlandırılmaya değer sessiz bir tu quoque de var: kusurlu bir eleştirmen meşru değilmiş gibi hissettirir, ama bir endişenin geçerliliğinin onu dile getirenin siciliyle hiçbir ilgisi yoktur, ve bu boşluğu adlandırmak okuyucuyu bu çekimin karşısında silahlandırır. Bir iş yerinde bu, bir yöneticinin kaçırdığı bir son tarihi gündeme getirip altı ay önce yapılmış bir hatayla ilgili bir cevap almak, ya da toplantılarda sürekli sözünün kesilmesi kalıbını adlandırıp “genel olarak iletişim tarzları” tartışmasına yönlendirilmek gibi görünüyor. Bu, bu rehberdeki Prosedürel Yönlendirme / Yüzeysel Kabullenme maddesinden farklı, çünkü o “not edelim” diyerek ve bürokratik bir süreçten geçirmeyi vaat ederek canlı bir tartışmayı, biçim olarak konudan sapmadan etkisiz hâle getiriyor. “Ya Sen” Taktiği / Konu Saptırma ise biçim olarak bile konudan sapıyor: tamamen farklı bir konuyla değiştiriyor, yani asıl mesele ertelenmiyor, yerine başka bir şey konuyor.

İş yerinde nasıl görünür

Bir çalışan, bir projenin başlangıç toplantısından dışlandığına dair somut, belgelenmiş bir örneği, davet listesi elinde, gündeme getiriyor. Cümle biter bitmez dört saniye içinde, hazırlamış ve bekliyormuş gibi sakin biri: “İlginç, çünkü aslında Henderson son tarihi hakkında seninle konuşmayı düşünüyordum.” Toplantının geri kalanı bu son tarihe ait oluyor.

Yüzleşildiğinde aslında nasıl gelişir

1. Yüzleşme. Somut, belgelenmiş bir endişe gündeme getiriliyor: “Proje başlangıç toplantısından dışlandım, davet listesi burada.”
2. Dönüş. “İlginç zamanlama, çünkü Henderson son tarihi hakkında konuşmayı düşünüyordum” nadiren o anda doğaçlama yapılır. Tam da bu an için saklanmış şikayetler kendi başlarına bir kalıptır, Gunnysacking / Cephane Toplama, ve karşı-konu yüzleşeni asıl suçlu olarak çerçevelediğinde, bu minyatür halinde işleyen DARVO’nun ters-mağdur-ve-fail evresidir.
3. Tüketilen toplantı. Karşı-konuya karşı savunma yapmak zorunlu hissettirir, çünkü kişiye özel bir suçlamayı odada asılı bırakmak zordur. Kalan zaman ne kadarsa artık ona ait, asıl endişeye değil.
4. Sonrasında. Toplantı, yüzleşenin son tarihiyle ilgili olmuş gibi hatırlanır, Algı Yönetimi / Hikâyeyi Yeniden Yazmak kaydı üzerinde her zamanki işini görür. Aylar boyunca tekrarlandığında, bu, yüzleşeni her ne gündeme getirse bir karşı saldırı beklemeye koşullar, tam olarak JADE’den Kaçınma ve Bozuk Plak / “Sonuna Nokta Koy”’ın direnmek için var olduğu koşullanma.

Neden yapıyorlar

Farklı bir konuya yönlendirmek, özellikle orijinal konuşmacının savunmasız olduğu bir konuya, asıl endişenin tartışılmasını hiç cevaplamadan bitiriyor. Kişiye özel bir suçlamayı görmezden gelmenin neredeyse imkansız olması yüzünden işe yarıyor, bu yüzden yüzleşen kişi savuşturucunun işini kendisi yapıyor, ve çoğu zaman gerçekte sorgulanan kişi yerine orijinal konuşmacıyı savunmaya itiyor.

Kendini nasıl korursun

Bir konuşmayı tek bir konuda tutma hakkın var.

• Savuşturmayı doğrudan adlandır ve asıl noktaya geri dön: “Bu ayrı bir konu, önce X’i konuşmayı bitirmek isterim.”
• Konuşmadan önce asıl endişeni tek cümleyle yaz, böylece konu kayarsa geri dönebileceğin sabit bir referans noktan olsun, bu, üçüncü aşamanın çekimine direnmenin pratik versiyonu.
• Aynı konuşmada dolaylı konuya karşı kendini savunmayı reddet, bunu ayrı bir zamanda, kendi başına konuşmayı teklif et.
• Savuşturma konuşmalar boyunca tekrar ediyorsa, kalıbı hafızana güvenmek yerine yazılı olarak belgele, tarihler, ne gündeme getirildi, neye yönlendirildi.

Çapraz bağlantılar: DARVO (bunun her gün, ofis ölçeğinde işleyen versiyonu olduğu tam tırmanma); Gunnysacking / Cephane Toplama (karşı-şikayetin, bazen aylarca, kullanılmadan önce saklandığı yer); İspat Yükünü Ters Çevirme (bir karşı-konu yerine kanıt talepleriyle konuyu saptıran kardeş taktik); Prosedürel Yönlendirme / Yüzeysel Kabullenme (bu hamlenin tam konu değiştirmesine, biçim olarak konuda kalan karşıtı); Bozuk Plak / “Sonuna Nokta Koy” ve JADE’den Kaçınma (bir konuşmayı tek konuda tutmak için adlandırılmış iki karşı önlem).

Kaynaklar:

• Whataboutism, Wikipedia, terimin Sovyet dönemi kökenleri ve alakasız bir karşı suçlamayla eleştiriyi savuşturmak için modern genel kullanımı hakkında arka plan.
• Red Herring / Ignoratio Elenchi, Lander University Philosophy of Logic course, alakasız bir konu getirerek asıl sorudan dikkati saptırma olarak kırmızı ringa safsatasının tanımlandığı bir üniversite mantık dersi.

Etiket notu: Her iki altta yatan kavram da yerleşik ve iyi belgelenmiş, whataboutism izlenebilir bir siyasi tarihi olan adı konmuş bir retorik strateji, kırmızı ringa ise mantık ve eleştirel düşünme literatüründeki klasik, resmi olmayan bir mantık hatası. Bunların birleşimi ve özellikle iş yeri çatışmasına uygulanması, bu site için betimleyici bir isimlendirme, çünkü hiçbir terim örgütsel ya da iş yeri psikolojisi araştırmasından doğmuyor.