Böl ve Yönet

Tek cümleyle: İş arkadaşları arasına kasıtlı olarak rekabet ya da güvensizlik tohumları ekmek; böylece hiçbiri notlarını karşılaştırmaz, birleşmez ya da aynı kalıbın birden fazlasının başına geldiğini fark etmez.

Diğer adları / ilgili terimler: Böl ve yönet, kayırma, iç çember politikaları, insanları birbirine düşürmek, tertius gaudens.

Nedir

İnsanları birbirine rakip tut, notlarını hiç karşılaştırmasınlar.

Böl ve yönet (divide et impera), uzun zamandır belgelenen bir güç stratejisidir: sorunun ortak kaynağına karşı aksi halde birleşebilecek insanlar arasında bölünmeler yaratmak ya da var olanları kullanmak, böylece hiçbir koalisyon oluşamaz. Sosyolog Georg Simmel, bunun resmi zeminini, sonradan The Sociology of Georg Simmel olarak çevrilen üçlü üzerine 1908 tarihli incelemesinde attı: herhangi bir üç taraflı yapı, harfiyen “fayda sağlayan üçüncü kişi” anlamına gelen bir “tertius gaudens” olasılığı yaratır, bir tarafın diğer ikisi hizalı değil bölünmüş olduğu için tam olarak kâr ettiği bir konum. Simmel ayrıca, sadece mevcut bir bölünmeden fayda sağlayan bir aracıyı (tertius gaudens) onu aktif olarak yaratıp sürdüren birinden (divide et impera) ayırdı; ikincisi, aynı yapısal avantajın daha kasıtlı, daha yüksek çabalı versiyonudur. Kurumlarda bu, astların deneyimlerini karşılaştırmak yerine birbiriyle yarışması için kasıtlı olarak rekabet, eşitsiz muamele ya da bir “iç çember” yaratan bir patron ya da iş arkadaşı olarak karşımıza çıkar. Psychology Today’de yazan iş yeri zorbalığı araştırmacısı Dorothy Suskind, Ph.D., zorbaların, egemenliklerini tehdit etmeyecek uysal iş arkadaşlarından oluşan bir iç çember kurduğunu, kendilerini sorgulayabilecek yetenekli ve meraklı çalışanları ise kasıtlı olarak dışarıda bıraktığını tarif ediyor; bunu kaza değil, hesaplı bir dışlama mekanizması olarak çerçeveliyor. Workplace Bullying Institute’un zorba taktikleri üzerine anket verisi, hedeflerin yüzde 55’inin zorbanın diğer insanları kendilerine karşı kışkırttığını bildirdiğini buldu; yani iş arkadaşlarını bir hedefe karşı aktif olarak devşirmek, istisnai bir durum değil, ölçülmüş, yaygın bir taktik.

İş yerinde nasıl görünür

Öncesi: Taslakları paylaşıp notlarını özgürce karşılaştıran iki akran, sıradan meslektaş güveni.

Olay: Her birine, ayrı ayrı ve özel olarak, diğerinin işini yöneticiye eleştirdiği söylenir. Hiçbir versiyon diğeriyle karşılaştırılıp kontrol edilmez.

Sonraki ay: İki akran artık iş birliği yapmak yerine aynı onay kırıntıları için yarışır ve ikisi de tam olarak aynı şeyin ikisine de yapıldığını asla öğrenmez.

Aslında nasıl gelişir

Buradaki roller bir operatör, rotasyonlu bir gözde kadrosu ve notlarını karşılaştıramayacak kadar bölünmüş bir grup akrandır.

1. Haritalama. Operatör kimin kime güvendiğini ve kendi haline bırakılırsa nerede makul bir koalisyon oluşabileceğini öğrenir.
2. Asimetri yaratma. Olayların özel, pohpohlayıcı ve birbiriyle uyumsuz versiyonları farklı kişilere gider, iletim mekanizması için Üçgenleme girişine bak. Bir kişi gözdeliğe yükseltilir, bkz. Gözde Çocuk (iş yerinde kayırma), bazen kimsenin konumu hiç güvende hissetmesin diye kasıtlı olarak rotasyona sokulur, Aralıklı Pekiştirme’nin gözdeliğin kendisine uygulanmasıdır.
3. Güvensizlik tohumu ekme. Her taraf, diğerinin sözde ne söylediğine dair bir versiyon duyar, çoğu zaman bunu daha da yükselten istekli bir taşıyıcı aracılığıyla, bkz. Uçan Maymunlar.
4. Rekabeti ödüllendirme. Çakışan görevler “önce oraya varan” kişiye gider ve daha önce iş birliği yapan akranlar birbirinden bilgi saklamaya başlar; bunun doğuştan değil sonradan uyarılmış bir semptom olduğunu görmek için Bilgi Saklama / Bilgi Biriktirme girişine bak.
5. Hasat. Şikayetler bireysel kalır ve tek tek görmezden gelinmesi kolaydır, operatör ise sistemde bütün, bölünmemiş resme sahip tek kişi olarak kalır.

Neden yapıyorlar

İş arkadaşları notlarını karşılaştırırsa, aynı muamelenin birden fazlasının başına geldiğini fark edebilirler, ki bu paylaşılan, inandırıcı bir şikayetin ilk adımıdır. İnsanları birbirine rakip tutmak, ya da sadece birbiriyle yarışmakla çok meşgul tutmak, bu karşılaştırmanın olmasını engeller. Simmel’in yapısal noktası, bunun neden bu kadar güvenilir işlediğinin daha derin nedenidir: bir çift değil bir üçlü, her zaman bir tertius gaudens konumu olasılığını içerir ve böl ve yönet, tesadüfen o konuma sürüklenmek değil, o konumun kasıtlı, sürdürülen bir şekilde işgal edilmesidir.

Kendini nasıl korursun

Taktiğin engellediği şey notları karşılaştırmak. O zaman notları karşılaştır.

• İş arkadaşlarınla, onlar hakkında ikinci elden duyduklarına güvenmek yerine, gerçek deneyimlerin hakkında doğrudan konuş.
• Bir akranına anlatılanla uyuşmayan, özel ve seni pohpohlayan bir versiyonuyla karşılaştığında bunu fark et.
• Bir iş arkadaşının pahasına gelen kırıntı kadar bir kayrılma için yarışmaya direnç göster. O rekabet, taktiğin yan etkisi değil, ta kendisi.
• Bir kalıptan şüpheleniyorsan, güvendiğin bir iş arkadaşına yönlendirici değil, belirli ve nötr bir soru sor (“O toplantı senin için nasıl geçti?”).

Çapraz bağlantılar: Üçgenleme, her uyumsuz versiyonun iletim mekanizması; Uçan Maymunlar, operatörün erişimini genişleten istekli taşıyıcı; Gözde Çocuk (iş yerinde kayırma), aynı bölünmenin yükseltilmiş kutbu; Bilgi Saklama / Bilgi Biriktirme, sonradan uyarılmış akran semptomu; Koalisyon Kurma / Mobbing, ayna görüntüsü, bir grubun dağınık kalmak yerine tek bir kişiye karşı birleştiği durum; Aralıklı Pekiştirme, gözde olanın bile neden hiç güvende hissetmediği.

Kaynaklar:

• Bully Types & Tactics, Workplace Bullying Institute, iş arkadaşlarını bir hedefe karşı kışkırtmak dahil, zorba taktikleri üzerine anket verisi.
• Pushed Outside the Inner Circle at Work, Psychology Today (Dorothy Suskind, Ph.D.), iş arkadaşları arasında dayanışmayı önlemek için kullanılan “iç çember” dışlama mekanizması üzerine.
• Simmel’s Treatise on the Triad (1908), Journal of Institutional Economics, Georg Simmel’in üç taraflı bir yapı içindeki tertius gaudens ve divide et impera aracı rolleri üzerine 1908 tarihli orijinal formülasyonunun akademik bir incelemesi, The Sociology of Georg Simmel’de (Wolff çevirisi, 1950) toplandığı şekliyle.

Etiket notu: Böl ve yönet, siyasi ve örgütsel güç literatüründe uzun zamandır yerleşik bir terimdir, Georg Simmel’in üçlü sosyolojisinde gerçek, resmi bir zemine sahiptir, burada iş yeri zorbalığı araştırmasında ayrı olarak belgelenmiş belirli bir kurumsal mekanizmaya uygulanmıştır. Koalisyon Kurma/Mobbing’den (bir hedefe karşı örgütlenmiş bir grup) ve Üçgenleme’den (iletişimi üçüncü bir kişi üzerinden yönlendirmek) farklıdır: böl ve yönet, özellikle birden fazla kişinin notlarını karşılaştırıp ortak bir kalıbı fark etmesini önlemekle ilgilidir.